ညိန်းနိဒါန်း (သို့မဟုတ်) နိဂုံးမချုပ်သော “ငြိမ်း” (၃)

ဆူးငှက်
မြန်မာသီချင်းကြီးများအား ဤသို့ဝိုင်းဖွဲ့မှုပုံစံဖြင့် တီးမှုတ်ခြင်းနှင့်အတူ ခေတ်ပေါ် သံဆန်း မြန်မာသီချင်းများအား ကမ္ဘာ့ဂီတ သင်္ကေတနည်းစနစ် သုံးပြီး တီးမှုတ်မှုက ၁၉၃၂ခုနှစ်ရောက်သောအခါ မြို့မတူရိယာအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးတော်လုံ၏သား ရှင်ပြုအလှူပွဲမှာ ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟောထိ သွားရောက်ဧည့်ခံဖျော်ဖြေခြင်းဖြင့် ကျယ်ပြန့် တွင်ကျယ်စေခဲ့ပါသည်။ မြန်မာ့ဂီတကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီစေပြီး မြန်မာ့သံစုံ တီးဝိုင်းကြီးဖြစ်ထွန်းစေရေး ဦးတည် ကြိုးပမ်းနေသော ကိုငြိမ်းသည် မလွှဲမကင်းသာ အမြင်မတော်သဖြင့် သီချင်းများ ရေးစပ်ခဲ့သော်လည်း သူ့သီချင်းများက ဆန်းသစ်သောစိတ်ကူး၊ ထူးဆန်းသစ်လွင်သော သံစဉ်များကြောင့် ပရိသတ်ကြား ထင်မှတ်စွဲမက်သွားခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅ခုနှစ် ရောက်သောအခါ ထိုသီချင်းများကို ဓာတ်ပြား များ စတင်သွင်းကာ ပြည်လုံးအနှံ့ ဖြန့်ချိကြတော့သည်။ ဓာတ်ပြားများတွင် “ မန္တလေး မြို့မမောင်ငြိမ်း”ဟာ သုံးစွဲရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် “မြို့မငြိမ်း”ဟု လူသိများလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီနှင့် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သော ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ ပထမဆုံးသီချင်းများမှာ ချစ်တာပဓာန၊ ခင့်အိပ်မက်၊ ရှုမ၀(လူပျိုသိုး)နှင့် အလှပြိုင်ပွဲသီချင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သီဆိုသူများမှာ မြို့မခင်သန်းနှင့် ကိုသန့်စင် တို့ဖြစ်သည်။ ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ သီချင်းများမှာ မြို့မအသင်းအတွက် ဧည့်ခံတေးများသာမက ထိုခေတ် ထိုအချိန်က အရှိန်အဟုန်ကောင်းနေသော မန္တလေး အငြိမ့်သဘင်၏ နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးများ အတွက်လည်း သီချင်းအမြောက်အမြား ရေးပေးခဲ့ပါသေးသည်။ ထိုသီချင်းများစွာထဲမှာ နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီး မမြရင်သီဆိုသော ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ သီချင်းများကို ဓာတ်ပြားများသွင်းကာ ဆက်လက်ဖြန့်ချိခဲ့ပါသည်။
လေဘာတီမမြရင် သီဆိုသော ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ “ကသစ်ပန်း” သီချင်းကို အကော်ဒီယံမောင်သန့်တီးဝိုင်းနှင့် ဓာတ်ပြားရာတွင် “ပုစဉ်းတောင်သံ” ကြိုးသီချင်းမှ “အုံ့ကာ လေတဖွဲဖွဲ၊ ရွာလေတသဲသဲ” အပိုဒ်ကို အကော်ဒီယံ မောင်သန့် (ဓားတန်းဦးသန့်) က အကော်ဒီယံအား ဘယ်ညာအတွဲအဖက်၊ မြန်မာမှု မြန်မာဟန်ပန် အနှစ်သာရ မပျက်စေဘဲ ကော့ဒ်များဖြင့် တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအပိုဒ်ကိုပဲ တယောအစွမ်းပြကာ မြန်မာဟန် အခြေခံတေးသွား အယူအဆများ မျိုးပွားဖန်တီးခဲ့ပါသေး၏။ ဆရာမြို့မငြိမ်း သီချင်းတစ်ပုဒ်စပ်သည်ဆိုရာတွင် ဤကဲ့သို့ ဂီတအား စမ်းသပ်တီထွင်လို၍သာ ရေးစပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အောင်မင်္ဂလာဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီက ဤ“ကသစ်ပန်း” သီချင်းနှင့် “ရှင်တစ်ခုပဲ” သီချင်းများကို မန္တ‌လေးအောင်တော်မူရပ်ရှိ ခြံကြီးတစ်ခြံအတွင်း၌ ဓာတ်ပြား သွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ထိုအချိန်က ဆရာမြို့မငြိမ်း အခြားထင်ရှားသော သီချင်းမှာ တစ်ချစ်တည်းချစ်၊ နှစ်ပိဿာခွဲ၊ လားတွေထပ်၊ အူချင်ယောင်ဆောင်၊ မန်ဒါလီ၊ စစ်ကိုင်းတောင်၊ ရှင်တစ်ခုပဲနှင့် ပျိုးသီချင်းများဖြစ်သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ သီချင်းတော်တော်များများကို “အေ၀မ်း” ဓာတ်ပြားများ ဆက်လက်သွင်းခဲ့သည်။ နတ်သျှင်နောင်၊ ပါရမီတော်၊ ရေခင်းတော်၊ ပျို့မှာတမ်း၊ မေ့ပါနိုင်၊ ဖူးစာပိုင်၊ မင်္ဂလာမောင်မယ်၊ သက်ဝေ၊ ချစ်လွန်းတင်၊ လှမဉ်္ဇူ၊ လေထဲက ဖူးစာ၊ ရွှေမင်းဝံ၊ နွဲ့မျိုးစုံနှင့် ချစ်ကျိုးတော်ဆောင်တို့ဖြစ်သည်။ သက်ဝေကို ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့သီဆိုကာ ရွှေမင်းဝံနှင့် နွဲ့မျိုးစုံကို ပြည်လှဖေနှင့် တင်တင်အေးတို့ သီဆိုကြသည်။ အေ၀မ်းနှင့် သွင်းသောဓာတ်ပြားများတွင် ပါရမီတော်၊ နတ်သျှင်နောင်၊ ပျို့မှာတမ်း၊ မေ့ပါနိုင်၊ သက်ဝေ၊ ရွှေမင်းဝံနှင့် နွဲ့မျိုးစုံတို့ကို စစ်မဖြစ်မီက ထုတ်ဝြေဖန့် ချိနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ကျန်ဓာတ်ပြားများမှာ စစ်ပြီးမှသာ ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ပါသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာ ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ အခြားထင်ရှားသော သီချင်းများမှာ ချစ်ရဲဘော်၊ မြင်းခင်းတော်၊ ချစ်ပန်းပွင့်၊ မျက်မှန်စိမ်းနှင့် မြက်ခြောက် တို့ဖြစ်ပါ၏။
××××××
““တပ်တော်ဦးဆီ မျှော်လိုက်ပြန်တော့ ရဲတံခွန်တွေ လေကစားကြွားတလူလူဝေ တပ်ဦးဆီ မျှော်လိုက်ပြန်တော့ … တံခွန်တွေ အလံတွေ ရဲမာန်ပွားလောက်ပေ။ သေပစေ … ရင်ကို မြေကတုတ် မဆုတ်မတွန့် မရွံ့တဲ့သူတွေ သတ္တိပြောင် ထောင်ထောင်မောင်းမောင်း… သူရဲကောင်းတို့ လက္ခဏာညီပေ၊ မြင်းသည်တော်တွေ ဆင်သည်တော်တွေ မြင်းကတုတ် … ဆင်ကတုတ် … ကတုတ်တာဝေ အစောင့်အနေ စီမံဗိုလ်ခြေ … စစ်ဆင်တွေ တသီတသန်း စစ်ခန်းချရာမြေ …””
သူ့ကျွန်ဘဝရောက်နေချိန် မျိုးရိုးဇာတိဂုဏ်အား မျှော်မှန်းတမ်းတကာ ဇာတိသွေးတဝေ၀ အားခဲနေချိန်၌ ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ သီချင်း များမှာ ဓာတ်ပြားတစ်ချပ်ပြီးတစ်ချပ် ထွက်ကာ မြန်မာပြည်သူလူထု၏ မိဖွေဖမွေ ဂီတအားကိုးကာ ရွက်မဖုံးစေဘဲ ထူးခြားဆန်းသစ်စွာဖြင့် နေရာယူလာခဲ့သည်။
ဆရာသည် သူ့ရင် သူ့နှလုံးသားထဲ သန္ဓေတည် ကိန်းအောင်းခဲ့ရသော ““မြန်မာ့ဂီတ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီရေး”” ရည်မှန်းချက်မှာ ကြီးထွား သထက် ကြီးထွားနေသည်။
ထို့ကြောင့် မြို့မတူရိယာအသင်းနှင့် သူ့ဂီတစိတ်ကူးတွေ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့၏။ ခွေးတံဆိပ် ကုမ္ပဏီထုတ် ဆရာ့သီချင်းဓာတ်ပြားများတွင်
Burmese (Modern) Mandalay Myoma Musical Troupe ဟူသော စာသားလေးလည်း အမြဲပါ၀င်ခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြား များ လူကြိုက်များပျံ့နှံ့ကာ ပညာရှင်များပင် နားစိုက်ထောင်ခဲ့ကြရလောက်သည့် ဆန်းသစ်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ပါ၏။
၁၉၃၉ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ရေချိန်မြင့်လာသလို၊ အုပ်စိုးသူ၏ ဖိနှိပ်မှုကလည်း ပိုမိုအတင့်ရဲလာသည်။ တစ်ပြည်လုံးမှာ အထွေထွေသပိတ်ကြီးဆင်နွှဲရန် ပြင်ဆင်နေသောကာလည်းဖြစ်သည်။ ထို သပိတ်ကြီးကို မန်္တလေးစျေးချိုတော်ကြီးကလည်း ရဟန်းရှင်လူများနှင့် ပူးပေါင်း ကာ ထောက်ခံအားပေးသည့် လှုပ်ရှားမှုများ စတင်လာသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မန်မန္တလေးစျေးချိုတော်၌ ပုဒ်မ ၂၃(၇)ကို ထုတ်ပြန်လိုက်၏။ ထိုအခါ စျေးသူစျေးသားများက စျေးချိုရုံကြီး(၁၂)ရုံအား သပိတ်မှောက်ပြီး အိမ်တော်ဘုရား၌ စျေးထွက်ကာ ပုဒ်မ၂၃(၇)ကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဆရာမြို့မငြိမ်းက“အိမ်တော်ရာဘုရားစျေး” ဟူသော သီချင်းတစ်ပုဒ်ရေးစပ်ကာ လေဘာတီမမြရင်အား သီဆိုစေခဲ့သည်။
““လက်ဆယ်ဖြာစုံညီ တင်ထိပ်ဦးဖူးခဲ့သည် … မှတ်မိကြသေးရဲ့လား မေးစမ်းချင်သည် … လေပြည်ဆော်ကာ ညောင်ရွက်သံတရှဲရှဲ ဆည်းလည်းသံ ညံစီစီ …””
အချိုးကျ သပ္ပာယ်လှစွာသော လောကရံသီအိမ်တော်ရာစေတီ၏ လေးဘက်ပတ်လည် ရင်ပြင်ကျယ်ကြီးတွင် စျေးချိုရုံကြီး (၁၂)ရုံမှ စျေးသူစျေး သားတွေ ယာယီဆိုင်ခန်းများဆောက်ကာ စျေးဖွင့်ကြ၏။ အမျိုးသားရေးမို့ တစ်မြို့လုံးက အားပေးကြသည်။ ရင်ပြင်အနှံ့ ခြေချစရာမကျန် ကျိတ်ကျိတ် တိုးစည်ကားသည်။ စျေးကို ရဟန်းပျိုများက စောင့်ရှောက်ကြ၏။ မန္တလေးဆိုတော့လည်း အမျိုးသားရေးတိုက်ပွဲမှာပင် အနုပညာနှင့်မကင်း၊ အိမ်တော်ရာ ၀င်းအတွင်း နေ့စဉ်အငြိမ့်ပွဲများလည်း ခင်းသည်။ နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးလေဘာတီမမြရင်က အိမ်တော်ရာ ဘုရား၀င်းအတွင်း မှာပင် မြို့မငြိမ်း၏ “အိမ်တော်ဘုရားစျေး” သီချင်းကို ဂုဏ်ပြုသီဆိုကပြခဲ့သည်။
မန္တလေးစျေးချိုတော်ကြီးမှာတော့ ကျီးနှင့် ဖုတ်ဖုတ် ခြောက်ကပ် ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နာရီစင်ကြီးမှာ အထီးကျန် ငေါင်စင်းစင်း။
ထိုနှစ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ပြည့်နှစ်မို့ ၁၃၀၀အရေးတော်ပုံကြီးက အုန်းခြိမ့်ခြိမ့်ညံသွား၏။ ထိုအခါ တန်ခူးလနှစ်ကူးအတာသင်္ကြန်တွင် စဉ်လာမပျက် မြို့လူထုအား လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သော မြို့မရေသဘင် အသင်းကြီးကလည်း ဆရာမြို့မငြိမ်း ““၁၃၀၀ပြည့်နှစ်သင်္ကြန်””ဟူသော တေးသီချင်း ကို အမှတ်တရသီဆို တီးမှုတ် ခဲ့ပါသည်။
““မန်းသူနွဲ့ နုယဉ်ယဉ်တွေ လန်းပါစေခါရေလောင်း ညှာကြွေပြောင်းပေါ့ ခင်ရယ် အေးစေတော့ဆို လောင်းတဲ့စိတ်ရင်းပင် အဟုတ်ပ နှမလေးအသွင် . . .””တဲ့လေ။
××××××
(ဆက်ရန်)

Related posts

Leave a Comment

VOM News

FREE
VIEW